Schoolbesturen delen ervaringen met passende aanstellingen

Kan een leerkracht om half tien beginnen als dat beter past bij haar leven?

Bij PCBO Amersfoort en CBO Zeist is het antwoord inmiddels: ja, dat kan. Tijdens een informatiebijeenkomst in Montfoort, georganiseerd in samenwerking met Onderwijsregio Midden-Nederland PO en Het Potentieel Pakken, deelden Marie-Elle Bakker (bestuurder bij PCBO Amersfoort) en Yvonne Veenstra (HR-adviseur bij CBO Zeist) samen met Judith Dingjan (directeur Oud Zandbergen, CBO Zeist) hoe zij met passende aanstellingen aan de slag zijn gegaan en wat het hun scholen heeft opgeleverd.

Durven loslaten

PCBO Amersfoort

Schoolbesturen die inzetten op flexibiliteit en werktijden die aansluiten bij hun medewerkers, zien het verschil: minder verzuim, meer behoud van personeel en collega’s die juist meer uren willen maken omdat het nu past bij hun leven.

Toch bleek de weg ernaartoe niet vanzelfsprekend. Bestuurder van PCBO Amersfoort, Marie-Elle Bakker, herinnert zich nog goed hoe de eerste sessies al voor flinke discussie zorgden binnen de directie. Wat aan de voorkant heel vanzelfsprekend leek, bleek in de praktijk best wat voeten in de aarde te hebben.

Het regelboekje dat ze aanvankelijk opstelden, groeide uit tot vier kantjes vol uitzonderingen en voorwaarden – tot iemand de vraag stelde: wat zijn we hier nu eigenlijk mee aan het doen? We wilden ruimte bieden, en gooien alles alsnog in dezelfde mal. Het regelboekje ging van tafel en werd teruggebracht tot vier leidende principes. Binnen die principes krijgen directeuren en teams zelf de ruimte om keuzes te maken: het team organiseert samen, de directeur beslist.

In de praktijk gaat het om uiteenlopende wensen: een paar extra snipperdagen, één keer per week de eigen kinderen naar school brengen, twee keer per week naar de sportschool, of een periode geen extra schooltaken. Niet het type wens is daarbij bepalend, maar wat het uiteindelijk oplevert voor de medewerker en dus uiteindelijk ook voor de school. Die verschuiving in denken zorgde voor meer ruimte, terwijl het aantal daadwerkelijke aanvragen beperkt bleef. Alleen al de wetenschap dat het kán en mág, blijkt voor medewerkers heel waardevol.

Het team aan zet

CBO Zeist

Op een kleinere school bleek het lastiger om passende aanstellingen op te vangen. Valt er iemand uit, dan voel je dat meteen. Op Oud Zandbergen, een kleinschalige school van CBO Zeist, groeide daardoor de vraag binnen het team: hoe kunnen we meer voor elkaar betekenen? Toen HR-adviseur Yvonne Veenstra het traject passende aanstellingen voorstelde, greep Judith Dingjan die kans direct aan.

In plaats van van bovenaf regels te bedenken, legden ze de vraag terug bij het team zelf. Zo ontstond de oplossing voor een collega die graag vier dagen wilde werken, maar op één ochtend per week haar kinderen naar school moest brengen. Geen dictaat van de directeur, maar een plan dat het team samen bedacht en daardoor ook samen droeg.

Niet elk gesprek voerden ze met het hele team. Sommige dingen deel je nu eenmaal makkelijker met een buitenstaander dan met je eigen directeur. Dat is precies waar Het Potentieel Pakken een rol speelde. Geen partij met een eigen agenda, maar iemand die alleen het belang van team en school voor ogen had, wat deuren opende die anders misschien dicht waren gebleven. De begeleiding werkte bovendien als een zachte stok achter de deur: na een half jaar stond CBO Zeist merkbaar verder dan waar ze begonnen waren.

Bang voor een stortvloed aan onmogelijke verzoeken? Die vrees bleek ongegrond, vertellen Judith en Yvonne. Het onderwijs kent een groot verantwoordelijkheidsgevoel, en dat merk je ook hier. Ook het idee van ‘gelijke monniken, gelijke kappen’ hebben ze losgelaten: er zijn kaders, maar binnen die kaders is nog heel veel mogelijk.

Harde cijfers van resultaten zijn er nog niet, daarvoor is het te vroeg. Maar de verandering is wel te zien, en vooral te voelen. Judith noemt het ‘zachte data’: het zit ‘m niet in cijfers, maar in de energie en betrokkenheid die je in de teams voelt.